Juan de Dios Yapita
Ajä jichhax jumax ch’usa tint luritäta, ch’usa utti lij ukan pichitäta, ukataq juyra aljantasiñamatakixa-. Awir ukhamarak, situ. Allux aljatax juchäxaraki. Jucharakiki jan aljkta ukhaxa.Aljtxajucharaki. Kunapunix walïxchi.
Ukhama, yast ukhamaw aljaskta. Yast ukat jichhax Ramu tuminkuw. Yast ukhaxapuniw jichha. -Patan jichhax qhuchinak llamayuñaw utjani, Jichha ukaruw mistxä. Jichhax jumaruw katüwayxäma- .Yast nayarurakiw juk’am asta mä uru jurnalaw pissa pisarapta.
Katuqasxtwa aljaña. Ukat jichhaxa, Phaxchanita, Qumpita, jutix sawaruxa, sapa sawaruw juti.
Qumpitxa kisu, mantikilla, ukanakaw juti. Phaxchanitxa, kisuw walj juti, kisux pä karya, mä karypacha, mantikillaxa. mä suxta, mä pusi. Ukhamaw Phaxchanit sawarux juti. Qumpitx mä pusi kisjam ukhamakiw juti. Phaxchanit pä karya, ukhamaw kisux mantanixa. Ukat ukx katuqxta, ukjpachaw ukanaka katuqaña.
-Ukanakxa, jichhax jumaw katuqasxäta. Jumaw aljäta-. Yasta uka juyranak katuqasxtwa.
Jichhax kamacht’arakixa. Phaxchanitx juti. Pinsasirïta. Janipuniw ikix puririxiti. Jichhast kunjäms uka qullqinak apnaqästi. Jichhax kamachakïsa. Jichhax kunjäms ukx yaqh ukjpach ukjpach katuyäxa,
Ukhamaxay kujich apthapitatx jutchinixa, sasa. –Qullqx jumakiw imätaxa, akarukiw imäta, alluxanixa-. Uka Alwirtu Bravochix ukax, uk aytasisakiw sarnaqirïta, sarnaqapxirïta. Ukaw ukankxi ukata.
- Siñuraparuw katuyäta- , sasa -ukarurakiw apuntt’ayasïta-, sasa. Jäll ukham jaytarakitu. Ukarupuniw ukanakx apuntt’ayta apuntt’ayta, ukhama.
Ukat jichhaxa, jäll ukhamawa. Jichhax ukanak katuqasxta liju. Jichha uka sawarunakax mantani. Sapa sawaruw katuqta, qumpit katuqta. Khitis sawarux jutixa, sutip uskt’ayta. Qawqhas mantikilla juti, qawqhas kisux juti, qawqhas rikusanas juti, jäll uka, k’anwa qawqhas juti uka. Ukanak apuntt’yasta.
Ukat jichhax ukanaks aljt’txa. Ukjpach alt’txa, kisumppach qawqhs kisx apani, uk aljt’ta. Ukax yast yaqhpach yaqhpach ukjpach qullqix chint’ataxiw sapa sawaru.
Phaxchanix lumismu yaqharaki. Awir ukanak luratajasti. Jichhax ukaxa sutipan uskt’ataxiw. Yast ukx sum chint’xta, kuna papilitarjamas ñach’antta, ukham uskxta.Yast ukata; –Ukham uskusim- ,situwa. Ukat ukx siñurap ukham katxixa. Ukat uk katuyañ urasaxa, ukhampachrak intrijaskitu. Janiw uka t’axwitakitixa. Phaxchanixa ukhamaraki. Qumpi, sawarirux uka khuska, hasta mantaniñapkama.
Juyra aljatanakaxa wasaraki. Kuntim katuykitu: ch’uñu, tunta, uma kaya. uka. Ukat qhuchi ch’uqiw akat apsutax uka mantani. Qawqha karys katuqtxa, ukax yast aljatax ukjpacha. Ukhjapcha, ukhama. Ukanakax lij nan kuñtajkamakixi. Ukhamänwa.
Juan de Dios Yapita es lingüista.
No hay comentarios:
Publicar un comentario